Skrzyp polny

Menu

Strona główna | Lista roślin leczniczych | Literatura | O autorach | Linki | Pomoc Techniczna

On-line

Praca dyplomowa 1999/2000

Skrzyp polny

(przęcka)

Skrzypowate

Equisetum arvense

Equisetaceae


Występowanie

Pospolity chwast występujący najczęściej na kartofliskach, ugorach i miedzach. Trudny do

wyplenienia, bo z każdego małego odcinka kłącza rozgałęzionego z ziemi wyrasta nowa roślina.

Wygląd zewnętrzny

Jest byliną. Nadziemne płonne pędy podobne do maleńkich leśnych choinek-jodełek osiągają wysokość od 20-40 cm.

Przed 200-300 milionami lat skrzypy, paprocie i widłaki były olbrzymimi drzewami. Dziś spotyka się u nas kilkanaście innych odmian skrzypu o różnym pokroju i wzroście np. skrzyp bagienny (Equisetum limosum) osiąga 1,5 m wys., skrzyp leśny (Equisetum silvestris), rosnący najczęściej gromadnie w cienistych i wilgotnych lasach o licznych rozgałęzionych i w dół zwisających cienkich gałązkach oraz skrzyp olbrzymi (Equisetum maximum), zarastający masowo bagna i źródliska wyrasta nawet do 2 m wysokości. Dla celów leczniczych stosuje się tylko skrzyp polny.

Wczesną wiosną pojawiają się żółtobrunatne lub czerwonawe pędy zarodnikowe, 3~ mm grube, prosto wzniesione, o rozdętych, pochwiastych liściach przylegających do pędu a zakończone kłosem zarodnikowym. Po dojrzeniu sześciokątne tarczki na kłosie rozchylają się wysypując zarodniki, z których wyrastają z czasem pędy płonne w postaci zielonych jodełek. Zarówno te płonne pędy, jak i rozgałęzione pędy zarodnikowe po ich dojrzeniu oraz pędy zielone wyrastające z kłączy stanowią właśnie surowiec leczniczy.

Ziele skrzypu polnego zbiera się od lipca do sierpnia, ponieważ w tym czasie skrzyp jest w stanie największego nagromadzenia krzemu.

Zebrane ziele suszy się w cieniu, w przewiewie i w temperaturze 35° C.

Główne związki, ich właściwości i zastosowanie

Najważniejszym składnikiem skrzypu polnego jest krzemionka. Surowiec skrzypu potarty w palcach skrzypi - stąd jego nazwa.

Krzem rozpuszcza się w wodzie stosunkowo łatwo, przenika przez ściany jelit do krwiobiegu, częściowo gromadzi się w tkance łącznej skóry, w krwinkach czerwonych i w trzustce, a pozostała część aktywizuje się w różnych procesach organizmu np. zabliźnianiu się ran po operacjach i zranieniach, przy zwapnieniu ognisk gruźliczych, szczególnie w płucach. Dla tej przyczyny już od dawna jest stosowany w medycynie ludowej w leczeniu gruźlicy. Wykorzystuje się też inne zioła zawierające dużo krzemionki, między innymi skrzyp polny, ziele miodunki, rdest ptasi. Krzem odgrywa też bardzo ważną rolę jako składnik kości i moczu pełniąc w moczu rolę koloidu ochronnego i utrzymującego równowagę między koloidami i krystaloidami.

Krzemionka w błonach śluzowych i w naczyniach krwionośnych, a zwłaszcza kapilarnych, pełni rolę strażnika przeciwdziałającego nadmiernej łamliwości i ich przepuszczalności (uszkodzenia, pęknięcia włoskowatych naczyń w miażdżycy). Z wiekiem ubywa tego składnika w organizmie ludzkim i dlatego leki z większą zawartością krzemu specjalnie wskazane są dla ludzi w starszym wieku, zwłaszcza w początkach miażdżycy, a także w stanach zapalnych dróg moczowych.


Strona 2