Chrzan pospolity

Krzyżowe

Armoracia rusticana

Cruciferae


Występowanie

Wilgotne zarośla, nad potokami, przy drogach. W niektórych państwach jest uprawiany na  większą skalę.

Wygląd zewnętrzny

Jest byliną i pokaźną rośliną wyrastającą do 120 cm. Łodyga dołem na wpół zdrewniała. Liście dolne olbrzymie, osiągające 60 cm długości, brzegiem mocno ząbkowane, w wyższych partiach wąskie, złożone, nieparzystopierzastosieczne. Kwiaty białe, czterokrotne, osadzone w wyższych partiach głównego pędu jako grona i nibywiecha.

Surowiec

Korzeń podłużny, palowy i gruby, lecz niekiedy o bardzo licznych korzeniach bocznych, wykopywany jesienią lub też na wiosnę i stosowany jako środek przyprawowy i leczniczy.

Główne związki, ich właściwości i zastosowanie

Surowiec chrzanu zawiera olejek lotny, witaminę A, B1, B2, C, sole mineralne i fitoncydy. Olejek lotny chrzanu drażni błony śluzowe skóry, a w większych dawkach może doprowadzić do stanów zapalnych. Korzeń chrzanu przyjmowany umiarkowanie i w małych dawkach reguluje czynności żołądka, jelit, wzmaga apetyt i korzystnie wpływa na różne procesy wewnętrzne organizmu. Bakteriobójcze właściwości fitoncydów, a także olejku lotnego i wiele innych mało dotąd, zbadanych substancji zawartych w korzeniu chrzanu sprawia, że przetwory tego surowca w postaci utartego korzenia albo też odwaru, syropu lub innych gotowych preparatów działają przy nieżycie oskrzeli i wykrztuśnie, a w przypadku niektórych bolesnych schorzeń dróg moczowych przeciwdziałają rozwojowi, łagodzi bóle, ale przedawkowane mogą potęgować zapalenie błon śluzowych i inne niepożądane objawy.

Przetwory chrzanu przeciwdziałają także zmęczeniu wiosennemu.

Zazwyczaj korzeń chrzanu potarty i najczęściej zaprawiony kwaskiem lub śmietaną albo też osłodzony ubitym na pianę całym jajkiem i cytryną służy przede wszystkim jako znakomita przyprawa do wędlin i mięs oraz do sporządzania sosów i różnych potraw kuchennych, jak również przy kiszeniu ogórków i wyrabianiu musztardy.

W medycynie ludowej chrzanu używa się także do uśmierzania bólów mięśni w plecach, w zapaleniach korzonków nerwowych oraz w gośćcu i innych podobnych schorzeniach reumatycznych. Należy przykładać pokrajane-plasterki świeżego chrzanu albo też nacierać bolące miejsca miazgą z potartego chrzanu. W tych samych dolegliwościach stosuje się także potarty chrzan jako dodatek do ciepłej kąpieli całego ciała (50-100 g chrzanu na 1/3 wanny wody), a w puchlinie wodnej nóg do kąpieli nóg aż do kolan.

(W przypadku zapalenia korzonków nerwowych patrz także Hydroterapia - przemienne ciepłe i zimne polewanie kolan i ud).

Chrzan pospolity

Menu

Strona główna | Lista roślin leczniczych | Literatura | O autorach | Linki | Pomoc Techniczna

On-line

Praca dyplomowa 1999/2000