Multimedialna Encyklopedia Roślin Leczniczych

Wstęp

Przez wiele lat leki naturalne, przede wszystkim zaś rośliny lecznicze, były główną, a nawet jedyną bronią w ręku lekarza oraz jedynym surowcem (materia medica) do wyrobu leków.

Na początku naszego wieku rozwój chemii i odkrycie złożonych procesów syntezy organicznej doprowadziły do produkcji leków chemoterapeutycznych i rozwoju przemysłu farmaceutycznego. Dzięki temu nowoczesna medycyna może zwalczać wiele chorób dawniej nieuleczalnych i często śmiertelnych. Należały do nich zwłaszcza choroby infekcyjne, które obecnie opanowuje się za pomocą sulfonamidów, antybiotyków i innych związków chemicznych. Dużą rolę w likwidowaniu wielu chorób infekcyjnych odegrała również immunoterapia.

Nigdy jednak nie zrezygnowano całkowicie z roślin leczniczych
i leków, które można z nich otrzymać. Rośliny lecznicze bowiem stanowiły
i stanowią nadal źródło niezastąpionych surowców.

Podobnie lecznictwo ludowe i fitofarmacja nie przestały nigdy korzystać z ziół, a nawet starały się podtrzymać tradycję terapeutyczną znaną od zarania ewolucji człowieka. Z biegiem lat można było obserwować ogromne rozszerzanie się zakresu użytkowania oraz zwiększanie się liczby poznanych roślin leczniczych. Odkrycie właściwości nowych gatunków ziół przywożonych zza morza i zastosowanie ich jako środka współdziałającego
z preparatami chemicznymi lub antybiotykami, odkrycie wartości dietetycznej roślin w różnych kuracjach, a wreszcie takich substancji, jak witaminy, hormony, substancje antybakteryjne, antywirusowe lub antyrakowe, zarówno w gatunkach znanych, jak i nowo odkrytych, przyczyniły się do odrodzenia i rozwoju fitoterapii.

Obecnie przemysł farmaceutyczny, lekarze i przyrodnicy z różnych krajów zaczynają ponownie interesować się zasobami naturalnymi
i roślinami leczniczymi. Zakładane są duże plantacje zarówno doświadczalne, jak i handlowe. Uprawa roślin leczniczych staje się znów ważną dziedziną rolniczą, gdyż uzyskuje się z nich i produkuje surowce niezbędne do wyrobu gotowych leków.

Jak zatem widać, nigdy nie przestano całkowicie interesować się roślinami leczniczymi, ich działaniem, zastosowaniem i sposobem użycia. Obecnie sami chorzy starają się zdobyć więcej wiadomości o użytkowaniu tych roślin, o ich substancjach czynnych i zastosowaniu w leczeniu różnych chorób.

Należy jednak pamiętać, że nie zawsze i nie w każdej chorobie użycie leków naturalnych jest właściwe. Tylko lekarz może określić sposób postępowania i leczenia oraz przepisać leki, słowem całe leczenie powinno przebiegać pod jego kontrolą.

Leki oparte na surowcach roślinnych mają jednak ogromną przewagę nad preparatami chemicznymi, gdyż występujące w nich substancje czynne znajdują się zawsze w biologicznej równowadze dzięki pewnym substancjom dodatkowym i wzajemnemu oddziaływaniu między nimi. Dlatego nie gromadzą się one na ogół w organizmie, a ich szkodliwe działanie jest ograniczone. Jedyny wyjątek stanowią substancje toksyczne występujące w roślinach trujących. Substancji tych nie wolno używać bez porady i dokładnych wskazówek lekarza.

Rośliny rosnące w Europie, coraz częściej używane w medycynie, często zastępują leki importowane i działają równie skutecznie.

Encyklopedia ta zawiera szczegółowe opisy 102 gatunków roślin leczniczych, z których wiele dostarcza cennych substancji czynnych wykorzystywanych przez przemysł farmaceutyczny. Jednakże gatunki dziś nieco zapomniane przez przemysł produkujący leki również zasługują na zainteresowanie, o czym świadczą recepty i doświadczenie znachorów
i zielarzy.

Obecnie znów budzi się zainteresowanie lekarzy, farmaceutów
i całego społeczeństwa ziołami i ich substancjami czynnymi, które często przywracają choremu zdrowie, a pochodzą z najobfitszego źródła przyrody.